Avrupa’daki NATO Altyapısı İçin Yeni Bir Tehdit Senaryosu
Londra merkezli Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS) uzmanları tarafından hazırlanan ve Bloomberg haber ajansı üzerinden kamuoyuna sunulan yeni bir inceleme, Rusya’nın Avrupa kıtasındaki askeri varlığı izleme stratejisi hakkında çarpıcı iddialar içeriyor. Raporda, Moskova yönetiminin, NATO üyesi ülkelerin hava savunma zafiyetlerini belirlemek ve askeri tesisleri gözetlemek amacıyla ‘gölge filo’ya ait tanker gemilerini deniz tabanlı istihbarat üssü olarak kullandığı öne sürülüyor. Analistler, bu operasyonların geniş çaplı bir casusluk faaliyetinin parçası olduğunu değerlendiriyor.
144 Şüpheli Uçuş ve Hassas Hedeflerin İzlenmesi
Perşembe günü yayımlanan detaylı veriler, Ağustos 2024 ile Şubat 2026 dönemleri arasında İrlanda başta olmak üzere toplam 11 farklı Avrupa ülkesinin hava sahasında 144 İnsansız Hava Aracı (İHA) uçuşunun kayda alındığını ortaya koydu. Tespit edilen bu vakaların yaklaşık yarısının, doğrudan askeri tesislerin hemen üzerinde gerçekleştiği belirtiliyor.
Özellikle dikkat çeken bir diğer husus ise İHA’ların son derece stratejik ve hassas bölgelerin üzerinden geçmesi yönündedir:
- ABD’nin B61-12 modeli taktik nükleer mühimmatlarının depolandığı üslerin çevresi,
- Fransa’ya ait balistik füze taşıyan denizaltıların barındırıldığı askeri limanlar.
Rapor yazarları, bu uçuşların Rusya’nın kıtadaki hava savunma ağının haritasını çıkarma ve sınırlarını test etme çabalarının bir sonucu olduğunu ifade ediyor. Avrupa’da mevcut olan hava savunma sistemleri genellikle füze, bombardıman uçakları veya savaş jetleri gibi büyük tehditlere karşı kurgulandığı için; alçaktan, yavaş hareket eden ve küçük boyutlu İHA’ları tespit etmede ciddi zorluklar yaşadığı vurgulanıyor.
Deniz Platformu Olarak Tankerler: Uzman Görüşü
Çalışmanın eş yazarlarından Charlie Edwards, gemilerin bu operasyonlardaki rolüne dair önemli açıklamalarda bulundu. Edwards’a göre; Rusya ile bağlantılı veya gölge filoya hizmet eden tankerlerin, insansız hava araçlarını fırlatmak, radyo sinyallerini yakalamak ve verileri aktarmak amacıyla deniz platformu olarak kullanılması oldukça muhtemel görünüyor.
Avrupa ülkelerinin bu tehdide verdiği tepkiler konusunda ise rapor çarpıcı tespitler içeriyor. Almanya, Danimarka, Belçika ve Hollanda gibi İHA ihlallerine maruz kalan devletlerin, bağlantılar ne kadar açık olursa olsun Rusya’yı doğrudan suçlamaktan kaçındığı belirtiliyor. Avrupa Birliği düzeyindeki kurumsal yanıtın “parçalı” ve “uyumsuz” olarak nitelendirildiği çalışmada, soruşturma süreçlerinin aşırı yavaş ilerlediği ve alınan önlemlerin tehdidin büyüklüğüne kıyasla yetersiz kaldığı vurgulanıyor.
Edwards, Akdeniz bölgesinde benzer İHA faaliyetlerinin gözlenmemesinin nedenini ise bu bölgedeki gelişmiş deniz gözetleme kapasitesi ile ABD’ye ait denizaltıların yoğun varlığına bağlıyor. Analiste göre, Akdeniz’de fark edilmeden hareket etmek ve gemi tabanlı platformlardan hava aracı yönlendirmek teknik olarak çok daha zordur.
Denetimler Başlayınca Uçuşlar Durduruldu
Araştırmanın diğer yazarı Louis Byrne, bazı hükümetlerin bu olayları kendi içlerinde aktif olarak soruşturmaya başladığını belirtti. Byrne’in dikkat çektiği önemli bir gelişme ise 2026 yılının başlarında Avrupa ülkelerinin gölge filoya ait tankerleri denizlerde durdurmaya ve üzerlerinde arama yapmaya başlamasıyla şüpheli İHA uçuşlarının neredeyse tamamen kesilmesi oldu.
Bu bağlamda Ukrayna’nın rolü de öne çıkıyor. Bugüne kadar bu sınıftaki yaklaşık on gemiye yönelik operasyonlar gerçekleştiren Kiev yönetimi, Birleşmiş Milletler (BM) nezdinde bir başvuru yaparak gölge filo tankerlerinin meşru askeri hedef olarak tanınmasını talep etmişti.
