Dünya petrol taşımacılığı sektöründe süper tanker siparişlerinde tarihi bir rekor kırıldı. Gemi araştırma ve danışmanlık firması Clarkson Research Services Ltd.’nin güncel verilerine göre, tersanelerde üretim aşamasında olan veya siparişi bekleyen 2 milyon varil kapasiteli ham petrol taşıyıcı gemi sayısı 262’ye ulaştı.
Bu rakam, Ekim 2008’de kaydedilen önceki zirveyi geride bırakarak sektörün yeni bir döneme girdiğini gösteriyor. Uzmanlar, bu devasa sipariş hacminin ABD’nin küresel ham petrol ihracat programının tamamını karşılayacak kapasitede olduğunu belirtiyor.
Hürmüz Boğazı ve Navlun Fiyatlarındaki Patlama
Rekor siparişlerin arkasında yatan temel faktörlerden biri, bölgesel güvenlik kaygılarıdır. Tahran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü ve olası geçiş riskleri, gemi sahiplerini enerji taşımacılığı rotalarını yeniden değerlendirmeye itti. Çatışmaların başlangıcında dünya VLCC filolarının yaklaşık %9’u Basra Körfezi’nde mahsur kalmışken, son dönemde bazı birimler bölgeden ayrılmayı başarabildi.
Bu lojistik daralma ve boğaz dışındaki gemilerin daha uzak kaynaklardan yük alabilmesi için yeniden konumlandırılması ihtiyacı, navlun ücretlerini hızla yükseltti. Oranlar çatışma öncesi seviyelerinin iki katına çıktı ve günlük bazda birkaç yüz bin dolarlık rekor rakamlara ulaştı.
Piyasa Değerleri ve Yatırım Trendleri
Bloomberg’in derlediği verilere göre, borsada işlem gören en büyük 15 tanker şirketinin piyasa değeri savaşın başlamasından bu yana zaman zaman 60 milyar doları aştı. Yıl başında bu rakamın ancak yarısı kadar olması, sektörün ne denli güçlü bir yükseliş trendi izlediğini gösteriyor.
Süper tanker sahiplerinin likidite durumunun güçlenmesinin arkasında ise yeni yatırımlar da bulunuyor. MSC (Mediterranean Shipping Company SA) desteğiyle hareket eden ismi açıklanmayan bir Güney Koreli gemi sahibi, son aylarda tankerleri yüksek fiyatlarla satın alıyor. Bu hamleler Sinokor’a satış yapan şirketlerin daha küçük filolara sahip olmasına rağmen nakit akışlarını güçlendirmesine yol açtı.
İkinci El Piyasası ve Filo Yenileme İhtiyacı
Kıdemli sektör temsilcilerinden TMS Group kurucusu George Economou, mevcut durumu 2004-2008 dönemiyle kıyaslayarak “Durum geçici olarak daha iyi görünüyor ancak bu gidişat devam ederse tankerler için olumsuz sonuçlar doğurabilir” uyarısında bulundu.
Fearnleys Shipbrokers UK direktörü Halvor Ellefsen ise mevcut piyasa atmosferinin 2008’deki zirveyi hatırlattığını belirterek, Atina’daki Posidonia Kongresi’ndeki coşkuyu bu paralellikle açıkladı. İkinci el fiyatlarında da benzer bir yükseliş gözleniyor; Clarkson’a göre 10 yaşında bir geminin bedeli şu anda yaklaşık 115 milyon dolar seviyesinde bulunuyor ve bu rakam 2008’den beri görülen en yüksek değer olarak kaydedildi.
Süper tanker filolarının ortalama yaşı da Clarkson verilerine göre 1998’den beri en yüksek seviyede seyrediyor. Bazı armatörler, yaptırım altında kalan gemi sayısının artmasıyla yeni birimlere olan ihtiyacın daha da belirginleştiğini ve filo yenileme sürecinin hızlandığını ifade ediyor.
