Rusya, İç Piyasayı Korumak İçin Dizel İhracatına Dur Diyor
MOSKOVA – Rusya, Ukrayna’nın petrol rafinerilerine yönelik sistematik insansız hava aracı saldırılarının tetiklediği yakıt kıtlığı ve fiyat artışlarına karşı, yurt içi akaryakıt piyasasını desteklemeyi amaçlayan bir dizi önlemin parçası olarak Çarşamba günü dizel ihracatını yasakladı. Bu karar, enerji altyapısına yönelik yoğun saldırılar sonucu birçok bölgede sürücülerin yakıt ikmali için saatlerce kuyruk beklediği kritik bir dönemde alındı.
Hükümetten Kritik Önlemler ve İthalat Planları
Başbakan Yardımcısı Alexander Novak, Başkan Vladimir Putin’in başkanlığında televizyonda yayınlanan hükümet toplantısında yakıt durumunun karmaşık seyrettiğini ve akaryakıt istasyonlarındaki mevcut durumun halk arasında endişe yarattığını belirtti. Novak, “Bugün dizel yakıt ihracatına yasak getirildi ve bu, iç piyasaya arzın artırılmasını mümkün kılacak” diyerek yasağın 31 Temmuz’a kadar geçerli olacağını açıkladı.
Yasak kapsamında, Moğolistan ile yapılan anlaşma gibi önceden mevcut hükümet sözleşmeleri kapsamındaki tedarikler kısıtlamalardan muaf tutulacak. Ayrıca Novak, Rusya’nın temmuz ayında akaryakıt ithalatına başlayacağını duyurdu. Sektör kaynakları, Rusya’nın geçen hafta Hindistan’dan deniz yoluyla benzin ithalatına başladığını doğrulamıştı.
Jeopolitik Gerilim ve Piyasa Etkileri
Putin, toplantıda Ukrayna’nın saldırılarının Rusya ekonomisine zarar vermekten öte, toplumda kaygı yaratmayı amaçladığını ifade etti. Ancak Putin, Rusya’nın enerji sisteminin dayanıklılığının dünyanın en yüksekleri arasında olduğunu vurguladı. Diğer yandan Ukrayna, Rus yakıt tesislerine yönelik saldırıların Moskova’yı barış görüşmeleri başlatmaya zorlamak ve savaş kapasitesini sınırlamak için tasarlandığını savunuyor.
Analistler, Rusya’nın ihracat yasağının küresel piyasada sıkışıklığa yol açacağını öngörüyor. Avrupa’daki LGOc1-LCOc1 dizel marjları, kararın açıklanmasının ardından varil başına rekor 60,17 dolara yükseldi. Sparta Commodities analisti Abhishek Kumar, “Rusya’nın dizel ihracat yasağı neredeyse mümkün olan en kötü zamanda geldi” yorumunu yaptı. Kumar, İran savaşı nedeniyle Orta Doğu’daki kesintilerin giderilmesi için yoğun stok çekilmelerinin yaşandığını ve kilit pazarlardaki dizel stoklarının zayıf kaldığını belirterek, Rusya ve alıcılarının artık diğer tedarikçilerden ithalat için Avrupa ile agresif bir rekabete gireceğini kaydetti.
Sevkiyat Verileri ve Düşen İhracat Hacmi
Rusya’nın deniz yoluyla taşınan dizel ve motorin ihracatı, yasağın açıklanmasından önce de ciddi bir düşüş eğilimindeydi. Haziran ayında Türkiye ve Brezilya, Rus dizelinin baskın alıcıları oldu ve birlikte mevcut kargoların en az yarısını aldı; ayrıca Fas, Mısır ve Senegal de ithalatçı ülkeler arasında yer aldı.
Veriler, Rusya’nın Haziran ayında bir önceki aya göre %39 düşüşle yaklaşık 1,8 milyon metrik ton (mt), bir önceki yılın aynı ayına göre ise 3,35 milyon tondan %46 azalışla ihracat yaptığını gösteriyor. Avrupalı bir ticaret kaynağı, Haziran ayında ihracatın günlük 400.000 varile düştüğünü ve Temmuz’da bu rakamın daha da düşük olacağını belirtti.
Kpler’in verilerine göre ise Rusya’nın dizel ve motorin ihracatı 1-8 Temmuz arasında sadece 214.000 varil seviyesinde gerçekleşti. Bu rakam, Ukrayna savaşı öncesindeki Temmuz 2021’deki günlük 842.000 varil ve Temmuz 2025’in tamamındaki 793.000 varil ortalamasına kıyasla dramatik bir düşüşü işaret ediyor.
Limandayiz yorumu
Rusya’nın iç tedarik zincirindeki baskıyı hafifletmek için uyguladığı ihracat yasağı, küresel dizel piyasasında zaten zayıf olan stokları daha da gererek fiyat marjlarında rekor seviyelere yol açmıştır. Bu durum, Rusya’nın enerji güvenliği önceliğini korurken, global tedarik ağında yeni bir rekabet dinamiği yarattığını ve alternatif kaynaklara yönelen alıcıların Avrupa ile çarpışacağını göstermektedir.
Kaynak: Reuters
