Bangladeş’in Chattogram kentindeki Ferdous Steel gemi söküm tersanesinde, bir LNG taşıyıcısının sökümü sırasında zehirli gaza maruz kalan dokuz işçi hayatını kaybetti. Olayda 17 yaşında bir genç de bulunduğu ölümler ve çok sayıda yaralanma yaşanırken, Güney Asya’daki geri dönüşüm tesislerinin güvenlik standartları yeniden tartışılmaya başlandı.
Sertifikasyon ve Saha Gerçekleri Arasındaki Uçurum
Kazanın meydana geldiği Ferdous Steel tersanesinin, Gemilerin Güvenli ve Çevreye Duyarlı Geri Dönüşümüne İlişkin Hong Kong Uluslararası Sözleşmesi’ne uyumlu olduğu onaylanmıştı. Ancak STK Gemi Söküm Platformu tarafından paylaşılan veriler, uluslararası sertifikalar ile sahadaki çalışma koşulları arasında derin bir kopukluk olduğunu ortaya koyuyor. Bangladeş Fabrika ve İşyerleri Denetleme Departmanı’nın, tekrarlanan güvenlik ihlalleri nedeniyle kazadan yalnızca bir ay önce tersane hakkında yasal işlem başlattığı belirlendi.
Kaza İstatistiklerinde Korkutucu Artış
Hong Kong Sözleşmesi’nin 26 Haziran 2025 tarihinde yürürlüğe girmesinin ardından Bangladeş’teki söküm tesislerinde kaza oranlarının yükseldiği görülüyor. The Daily Star verilerine dayandıran raporlar, sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihtendan bu yana bölgedeki tersanelerde toplam 84 kaza yaşandığını; bu olaylar sonucunda 15 işçinin yaşamını yitirdiğini ve 81 kişinin yaralanlandığını gösteriyor. Hayatını kaybedenlerin bulunduğu eski HL Ras Laffan (IMO 9176008) isimli LNG gemisinin, nakit alıcı GMS üzerinden söküme gönderildiği kaydedildi.
Avrupa Birliği’nin Onay Süreci ve Çevresel Riskler
Ciddi bir trajedi olan bu olay, Avrupa Komisyonu’nun Güney Asya’daki Güney Asya’daki geri dönüşüm tesislerine yönelik onay sürecini yürüttüğü kritik bir döneme denk geldi. Hindistan’ın Alang bölgesindeki iki tesisin AB onaylı listeye eklenmesi önerilirken, çevre örgütleri bu karara sert tepki gösteriyor. Özellikle gemilerin çamur düzlüklerine sürülerek parçalandığı ‘kıyıya çekme’ yönteminin; petrol ve ağır metallerin denize karışmasına yakın bir risk oluşturduğu, bunun da AB Gemi Geri Dönüşüm Yönetmeliği’nin katı koruma önlemlerini etkisiz kıldığı savunuluyor.
Küresel sorun
Hong Kong Sözleşmesi gibi küresel çerçevelerin yürürlüğe girmesi kağıt üzerinde bir ilerleme sağlasa da, Bangladeş’teki bu vakalar denetim mekanizmalarının yetersizliğini kanıtlıyor. Sertifikasyonun sadece bürokratik bir onay sürecine dönüşmesi, gemi sahiplerinin ve finansal kuruluşların ‘güvenli geri dönüşüm’ güvenilirliğini sorgulanır hale getiriyor. Sektördeki bu güven bunalımı, özellikle AB standartlarına uyum sağlamaya çalışan işletmeler için ciddi bir itibar riski oluşturuyor.
